Anasayfa·İş Hijyeni Ölçümleri

İş hijyeni ölçüm, test ve analizleri

Gürültü, titreşim, aydınlatma, termal konfor, toz ve kimyasal etken ölçümleri; sonuçlar ölçüm belirsizliğiyle birlikte, İSGÜM rapor formatında.

Ölçümü neden yaptırıyorsunuz?

İş hijyeni ölçümü bir belge toplama işi değil, risk değerlendirmenizin sayısal dayanağıdır. Mevzuat işverene, risk değerlendirmesinde yer alan fiziksel, kimyasal ve biyolojik tehlike kaynaklarının varlığını, niteliğini ve niceliğini ortam ve kişisel maruziyet ölçümüyle tespit etme yükümlülüğü getirir.

Ölçüm ne zaman tekrarlanır?

Yönetmelik dört durum sayar: alınan kontrol tedbirlerinin etkinliğini değerlendirmek için, işyeri ortamında veya kişisel maruziyette değişiklik olduğunda, iş müfettişlerince teftişte istenmesi hâlinde ve işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının gerekli görmesi hâlinde.

Pratikte en çok atlanan ikincisidir: yeni bir hat kurulduğunda, vardiya düzeni değiştiğinde veya bir makine yenilendiğinde eski ölçüm raporu artık o işyerini anlatmaz.

Yetkisiz ölçüm geçersizdir

Yeterlik veya ön yeterlik belgesi bulunmayan laboratuvarların yaptığı ölçüm, test ve analiz sonuçları geçersizdir. Bu, işverenin kendi kontrol etmesi gereken bir husustur — teklif aldığınız her laboratuvarın yetkisini sorgulamanız gerekir.

Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu uluslararası izlenebilirliği olan laboratuvarlara yaptırılır; bilgisi rapora işlenir.
Dayanak mevzuat
İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik (RG 27/1/2023–32086)
Akreditasyon standardı
TS EN ISO/IEC 17025
Muayene kuruluşlarının 17020'sinden farklıdır; iki rejim karıştırılmamalıdır.
Ölçüm sıklığı
Mevzuatta sabit bir periyot yoktur; risk değerlendirmesi ve yönetmelikteki dört tekrar koşuluna göre belirlenir
Saha personeli
1/1/2026'dan itibaren ölçüm ve numune alma personelinin İSGÜM eğitimini tamamlayıp sınavda başarılı olması zorunludur; sertifika 4 yıl geçerlidir
Kayıt saklama
Mevzuatta ayrı süre belirlenmemişse işveren kayıtları en az 10 yıl saklar

Ölçtüğümüz etkenler

Fiziksel, toz ve kimyasal etken grupları. Her parametre kendi metoduyla, kendi cihazıyla ve kendi numune alma kuralıyla yürütülür.

Kişisel gürültü maruziyetiDozimetre ile vardiya boyunca maruziyet · ortam gürültü haritalama
El-kol ve tüm vücut titreşimiEl aletleri ve operatör koltuğunda maruziyet ölçümü
Aydınlatma ölçümüÇalışma düzlemi ve genel aydınlatma seviyesi (lux)
Termal konfor ölçümüSıcaklık, nem, hava akım hızı ve ısıl stres değerlendirmesi
Toz ve lif ölçümleriSolunabilir toz · toplam toz · serbest silis · lifsi toz
Kimyasal etken ölçümleriAğır metal, asit, amonyak, formaldehit ve VOC konsantrasyonu
Gaz ve buhar ölçümüRenk karşılaştırma metoduyla anlık ve uzun süreli ölçüm
Numune almaAnaliz gerektiren parametrelerde sahada numune alma ve laboratuvara iletme

İş hijyeni raporu, periyodik kontrol raporu değildir

Sahada en çok karıştırılan iki belge. Aradaki fark, kimin hüküm verdiğinde.

 
Periyodik kontrol raporu
İş hijyeni ölçüm raporu
Neye bakar
Ekipmanın kendisine — kazan, kren, tezgâh, tesisat
Ortama ve çalışanın maruziyetine — gürültü, toz, aydınlatma
Dayanak
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III
İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik
Akreditasyon
Muayene kuruluşu için TS EN ISO/IEC 17020
Laboratuvar için TS EN ISO/IEC 17025
Kim yapar
EK-III'te sayılan branştan, EKİPNET kayıtlı yetkili kişi
Yeterlik belgeli laboratuvarın İSGÜM sertifikalı ölçüm personeli
Sonuçta ne yazar
“Kullanılabilir / kullanılamaz” kanaati yazmak zorunludur
Ölçüm değeri ve ölçüm belirsizliği yazılır; uygunluk hükmü verilmez
Uygunluğu kim değerlendirir
Yetkili kişi, raporda
İşveren — İSG kurulunun, yoksa işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının yazılı görüşünü alarak
Süre
EK-III'te ekipman bazında belirlenmiş azami süre
Sabit periyot yok; risk değerlendirmesi ve dört tekrar koşuluna göre
Laboratuvar “uygundur” diyemez

Bu, teklif aşamasında en çok yanlış anlaşılan maddedir. Ölçüm sonuçlarının mevzuata uygunluğunun değerlendirilmesi laboratuvar tarafından yapılmaz; bu değerlendirme işverenin sorumluluğundadır. Size sayıyı, metodu ve belirsizliği veririz — değerlendirmede ne anlama geldiğini de anlatırız, ama raporda hüküm yazamayız. Bunu baştan söyleyen bir laboratuvarla çalışmak, denetimde sizi korur.

Ölçüm günü ne olur?

Ölçümün geçerli olması için işyerinin normal çalışma düzeninde olması gerekir. Sahada en çok ihlal edilen madde budur.

1 · Ön görüşmeRisk değerlendirmeniz, vardiya düzeni, proses bilgisi ve varsa güvenlik bilgi formları üzerinden ölçüm planı kurulur.
2 · Normal üretim şartıÖlçüm, üretim kapasitesinde değişiklik yapılmadan yürütülür. Ölçüm için makine yavaşlatılırsa sonuç işyerini anlatmaz.
3 · RefakatÖlçüm süresince iş güvenliği uzmanı ve/veya işyeri hekiminin — yoksa işi bilen bir çalışanın — eşlik etmesi gerekir.
4 · RaporSonuçlar ölçüm belirsizliğiyle birlikte, İSGÜM rapor formatında verilir. Kişisel maruziyette ölçülen kişinin adı, unvanı ve yaptığı iş raporda yer alır.

İş hijyeninde neden bizimle çalışılır?

Bu tarafta kötü hizmetin bedeli gecikme değil, geçersizlik. Yetkisiz bir ölçüm hiç yapılmamış sayılır — parayı da zamanı da ikinci kez harcarsınız.

Yetki kapsamını baştan yazılı veririzHangi parametrede kendimiz ölçüyor, hangisinde numune alıp yetkili laboratuvara iletiyoruz — teklifte açıkça yazar.
Kalibrasyonu izlenebilir cihazlarÖlçüm cihazlarının kalibrasyonu uluslararası izlenebilirliği olan laboratuvarlara yaptırılır; bilgisi raporda yer alır.
İSGÜM sertifikalı saha personeli1/1/2026'dan beri ölçüm ve numune alma personeli için zorunlu olan İSGÜM eğitim ve sınav şartını karşılıyoruz.
Periyodik kontrolle aynı takvimEkipman kontrolleri ve ortam ölçümlerini tek programda birleştirir, işyerini iki ayrı ziyaretle meşgul etmeyiz.
Sonucu yorumlamada yalnız bırakmayızUygunluk hükmünü işveren verir — ama değerlerin ne anlama geldiğini, hangi tedbirin hangi parametreyi düşürdüğünü birlikte konuşuruz.

Sık sorulanlar

İş hijyeni ölçümlerinde teklif öncesi en çok sorulanlar.

Ölçümü kaç yılda bir yaptırmalıyız?

Mevzuatta sabit bir periyot yoktur. Sıklığı risk değerlendirmeniz belirler; ayrıca kontrol tedbirlerinin etkinliğini ölçmek için, ortamda veya maruziyette değişiklik olduğunda, teftişte istendiğinde ve işyeri hekimi ya da iş güvenliği uzmanı gerekli gördüğünde tekrarlanır. Uygulamada çoğu işletme yıllık yürütür.

Raporda “uygundur” yazacak mı?

Hayır, yazamaz. Ölçüm sonuçlarının mevzuata uygunluğunun değerlendirilmesi laboratuvar tarafından yapılmaz; bu değerlendirme işverenin sorumluluğundadır ve İSG kurulunun, yoksa işyeri hekimi ile iş güvenliği uzmanının yazılı görüşü alınarak yapılır. Raporda ölçüm değeri ölçüm belirsizliğiyle birlikte yer alır.

Ölçüm sırasında üretimi yavaşlatabilir miyiz?

Hayır. İşveren, ölçüm süresince normal çalışma şartlarında ve üretim kapasitesinde değişiklik yapılmadan çalışmanın sürdürülmesini sağlamakla yükümlüdür. Ölçüm için yavaşlatılan bir hattın sonucu, o işyerinin gerçek maruziyetini göstermez.

Periyodik kontrol yaptırdık, iş hijyeni de yapılmış sayılır mı?

Hayır. İkisi ayrı yönetmelik, ayrı akreditasyon standardı ve ayrı yetkilendirme rejimidir. Periyodik kontrol ekipmana, iş hijyeni ölçümü ortama ve çalışanın maruziyetine bakar.

Ölçüm kayıtlarını ne kadar saklamalıyız?

Mevzuatta ayrı bir süre belirlenmemişse işveren kayıtları en az on yıl saklamakla yükümlüdür.

Risk değerlendirmenizi gönderin, ölçüm planını çıkaralım.

Hangi etkenin hangi noktada, kaç kişide ve hangi metotla ölçülmesi gerektiğini; hangi parametrede numune alınacağını yazılı bildiririz.