Periyodik Kontrol ve Muayene·EK-III Tablo-1
Basınçlı kaplar ve tesisatlar periyodik kontrolü
Kazanlar, hava tankları, depolama tankları ve basınçlı kapların yasal kontrolü; hidrostatik test ve gerektiğinde tahribatsız muayene yöntemleriyle.
Bu sayfa neyi kapsıyor?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin EK-III Tablo-1 başlığı altında sayılan basınçlı kap ve tesisatlar, periyodik kontrole tabidir. Kontrol, ekipmanın imalat yılında yürürlükte olan standarda göre yapılır; ekipman sonradan yürürlüğe giren bir standarda uyumlaştırılabiliyorsa yeni standart da dikkate alınır.
Periyodik kontroller, Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği ve Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği gibi ürün mevzuatına aykırı olmayan hususlar saklı kalmak kaydıyla ilgili standartlara göre yürütülür.
Kontrol süresini ne belirler?
Tablodaki süreler azami sürelerdir. İlgili standart daha kısa bir süre öngörüyorsa o geçerlidir; standartta süre yoksa imalatçı verisi, o da yoksa risk değerlendirmesi sonucu esas alınır. Risk değerlendirmesiyle belirlenen süre tablodaki azami süreyi aşamaz.
Kontrol ettiğimiz ekipmanlar
EK-III Tablo-1'in kapsamı. Her kartta ekipman ailesi ve o aile için geçerli azami kontrol süresi yer alıyor.
Sahada ne yapılıyor?
Basınçlı kaplarda test rejimi iki kademelidir ve teklif fiyatını doğrudan etkiler:
- Azami yılda bir — işletme basıncı belirlenmişse o değerle, belirlenmemişse etiketteki azami basınç değeriyle hidrostatik test.
- Azami üç yılda bir veya her önemli bakım-onarımdan sonra — üretim standardındaki hidrostatik test basıncıyla; standartta bir değer yoksa azami basıncın 1,5 katıyla.
Emniyet valfi gibi güvenlik donanımları, işletme basıncı belirlenmişse o değere, belirlenmemişse etiketteki azami basınç değerine uygun olmalıdır. LPG tankları, buhar kazanları, kızgın su kazanları ve kriyojenik tanklar gibi standardında emniyet valfi testi bulunan ekipmanlarda valfler, standartta belirtilen azami süreler içinde teste tabi tutulur.
Hidrostatik test yapılamıyorsa
Hidrostatik testin uygulanması mümkün değilse, standardın ya da üretici kılavuzunun alternatif olarak belirttiği tahribatsız muayene yöntemleri uygulanabilir ve gerekçesi raporda belirtilir. Tahribatsız muayene işlemleri TS EN ISO 9712'ye göre en az Seviye 2 belgeli personelce yapılır.
İşaretleme yükümlülüğü
Etiketindeki azami basıncın altında bir basınçla kullanılan kaplarda, işletme basıncı görünecek şekilde işaretlenir. Bu, denetimde sıkça sorulan ve çoğu işletmede eksik olan bir husustur.
“Ekipmanı veya prosesi durduramıyoruz” ifadesi, testin yapılmaması için gerekçe sayılmaz. Yönetmelik bunu açık bir hükümle düzenlemiştir. Duruş gerektiren testleri üretim planınıza göre programlıyoruz.
Basınçlı ekipmanlarda gövde, kapak gibi kısımlarda yapılan kaynak, kesme veya taşlama gibi onarımlar “önemli bakım ve onarım” sayılır ve sonrasında periyodik kontrol yapılması zorunludur.
Basınçlı kapta neden bizimle çalışılır?
Bu grupta fark, testi yapmaktan çok testi doğru koşullarda ve doğru belgeyle yapmakta ortaya çıkıyor.
Raporda ne var?
Periyodik kontrol raporu dokuz bölümden oluşur. Yetkili kişinin imzası olmayan rapor geçersizdir.
Raporun dokuz bölümü
Genel bilgiler (SGK sicil no, sözleşme kimliği, kontrol başlangıç ve bitiş tarih-saati, bir sonraki kontrol başlangıç tarihi, rapor tarihi, uygulanan metot) · Ekipman bilgileri · Test değerleri · Ölçüm aletleri bilgileri ve kalibrasyon durumu · Muayene kriterleri ve yapılan testler · Kusur açıklamaları · Notlar · Sonuç ve kanaat · Yetkili kişi bilgileri.
Rapor ne kadar süre geçerli?
Rapor, üzerinde yazan bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihine kadar geçerlidir. “Bir yıl” yaygın ama eksik bir cevaptır; süre ekipmana göre değişir.
Kusur derecelendirmesi nasıl işliyor?
2025 değişikliğiyle kusurlar, Bakanlıkça yayımlanan kriter dokümanları kapsamında hafif ve ağır olarak derecelendiriliyor. Hafif kusurlar bir sonraki kontrol başlangıç tarihine kadar giderilir; giderilmezse ağır kusura dönüşür. Ağır kusurlu ekipman çalıştırılamaz.
Uygunsuz rapor çıkarsa ne oluyor?
Uygunsuz rapor alan ekipman kullanılamaz; işveren görünür şekilde uyarı işaretlemesi yapar. Eksikler giderildikten sonra ikinci bir rapor düzenlenir.
Belgeleri ne kadar saklamalıyım?
Periyodik kontrol sonuçları imzalı şekilde kayıt altına alınır ve yetkililer her istediğinde gösterilmek üzere saklanır. Düzenlenen belgeler, iş ekipmanının kullanıldığı sürece saklanır.